Als Elke en ik op stap gaan voor de blog hoeven we het weerbericht niet te checken, want het zal wel eens regenen….op de vroege morgen gelukkig nog niet !
We parkeerden op de gratis parking (let op: het blauwe gedeelte is wèl betalend) aan de Via Cappuccini aan de Giardini Regina Margherita. In dit park bevindt zich ook een speeltuin. Wie met een e-bike komt, kan zijn fiets zelfs opladen. Heb je dorst? je drinkbeker vul je dan aan de waterzuil.
We staken de Viale Moccia over naar de Viale della Vittoria, die overging in de Corso della Repubblica. Deze hoofdstraat bracht ons uiteindelijk naar het historische centrum van Fabriano de Piazza del Comune.
9 uur: Ontbijt
Geen beter adres voor een Italiaans ontbijt dan deze historische bar Storelli. Ze verkochten liquirizia (de pure drop) van Amarelli, snoepjes in bokalen zoals vroeger, maar natuurlijk boden ze talrijke croissants en koekjes aan. Elke ging voor een hartig ontbijt, ik bestelde het klasssieke !
10 uur: Piazza del Comune of Piazza Alta
de bar/pasticceria lag zeer strategisch, nl aan het gemeenteplein waar ook de meest imposante en belangrijkste gebouwen stonden: de palazzo del Podestà (1255), de Fontana Sturinalto (1285), de palazzo del Comune of Chiavelli (14de eeuw), il Loggiato San Francesco (15de eeuw) en de Palazzo Vescovile (15de eeuw).
Vroege geschiedenis van Fabriano:
verschillende vondsten in de ruime omgeving van de huidige stad bewijzen al de aanwezigheid van mensen tijdens de prehistorie. Vervolgens stichtten de Romeinen in de buurt 2 nederzettingen Tuficum en Attidium. (Lees hierover ons artikel over Albacina)
Doch de huidige plek kende pas tegen de Longobardische tijd (8ste eeuw) een castrum vetus of Castelvecchio en dan de iets latere castrum poddii of Castelnuovo of Poio. De grens tussen de 2 vormde de stroom Giano ( vroeger ook Rivo genoemd), doch via een brug kon men zich naar elkaar verplaatsen. Volgens een legende zou op het midden van de brug een smid Marino zijn ambt uitvoeren. 2 broers woonden in de 2 verchilllende castelli-dorpen en hadden altijd ruzie met elkaar. Alleen de smid kon met beiden omgaan. Hij zou dan ook voor een verzoening zorgen. De Faber (smid) op de Janus gaf de naam aan de verenigde dorpen, Fabriano. Dit volgens één van de hypotheses. Men vermoedt eerder dat hier een Romein Faberius grondgebied bezat.
Doch als symbool voor de stad koos men de smid Faber uit: je vindt die terug op verschillende muren in de stad. Wie zoekt die vindt !
In 1165 komt officieel de naam Fabriano voor in een document, waarbij in de 13de eeuw, een stadsmuur, en de verschillende gebouwen ontstaan. Op economisch vlak ontstaan dan ook de leerlooierijen, de papierateliers en de smidsen. De Chiavelli familie zwaaide in de 14de eeuw/15de eeuw de scepter over de stad.
Palazzo del Podestà
Gebouwd in 1255 , huisvestte de podestà of het bestuur van de stad. Een mooi voorbeeld van Marchigiaanse gothiek met aan de zijkanten enerzijds een trap in de vorm van een brug en een andere toegangsweg in de vorm van een brug… symbolen voor de brug die ooit de oorspronkelijke dorpen met elkaar verbond.
Het werd door de eeuwen verschillende keren verbouwd met telkens andere functies. Tegenwoordig herbergt het enkele gemeentelijke diensten.
Fontana Sturinalto:
In 1285 bouwde Jacopo di Grondalo, afkomstig uit Perugia, een fontein in opdracht van het toenmalige bestuur. Hij baseerde zich hiervoor op de Fontana Maggiore van Perugia. Die van Fabriano maakte hij echter beduidend soberder. Sturinalto betekent spinge l’acqua in alto dat wat het water naar boven stuwt.
Palazzo del Comune:
Gebouwd in de 14 de eeuw voor de machtige familie Chiavelli die tot 1435 over de stad heerste. In de 17de eeuw verkreeg het gebouw zijn huidig aspect.
Loggiato di San Francesco:
Gebouwd in de 15de eeuw toen de Renaissance architekt Bernardo Rossellino hier aankwam met paus Nicolo V . Zij waren uit Rome gevlucht wegens de daar heersende pest. Deze arcade galerij moest de Sint- Franciscuskerk (die in de 19de eeuw werd afgebroken) verbinden met de palazzo del Comune. Oorspronkelijk bestond de galerij uit 12 bogen, doch in de 17de eeuw voegde men er nog 7 aan toe. Tegenwoordig bevindt zich hier de ingang van de stadsbibliotheek. Je ziet nog onderdelen van de eerste bouw en wat vage fresco’s en plafondschilderingen.
Palazzo Vescovile (bisschopspaleis)
De piazza bevatte naast de symbolen van de wereldlijke macht natuurlijk ook de getuigenis van de kerkelijke macht. Ooit stond hier een palazzo dei priori met een toren, die echter in de 16de eeuw ineen stortte. Hierop herbouwde men de palazzo die in de 18de eeuw bisschoppelijk werd en ook zijn huidige vorm verkreeg.
We verlieten de piazza onder de boog van Palazzo del Podestà. Enkele winkels met de oude deuren getuigen nog van de vroegere economische activiteit hier. Ook zagen we fresco’s op het plafond.
De Corso della Repubblica gaat hier verder en vormt nog altijd de hoofdstraat tevens winkelstraat. Sinds 2008, waarbij de stad een zware crisis moest overleven, nl de sluiting van de Merloni fabrieken, de grootste werkgever voor de omgeving hier, sloten talrijke activiteiten. Men produceerde er ooit het grootste aantal witgoed ( wasmachines e.d.) van heel Europa. De sluiting resulteerde in de leegloop van de winkelstraten, ruim vòòr het tijdperk van het online shopping. Toch probeert men het centrum weer wat levendiger te maken. Een historische bakkerij wijst bijvoorbeeld op de lokale specialiteiten. Mamma Graziella verraadde ons immers de geheimen om deze calcioni en cavalluci te maken !
Er bijna tegenover wandelen we het apotheekmuseum voorbij, gevestigd in een 19de eeuwse apotheek. Tot 1982 behield het de functie van Farmacia (apotheek), erna kwam een erboristeria, waar men producten op basis van planten en kruiden verkocht. Tegenwoordig moet men op opendeur dagen wachten of eventueel het VVV bellen om het interieur te bezoeken. Elke en ik konden er een kijkje nemen tijdens één van de FAI dagen doch hierover maken we nog een artikel. Aan de buitenkant kan je al de mooie bewerkte ingangsdeur bewonderen.
Piazza Garibaldi of de Piazza del Mercato of de Piazza Bassa.
Zo kwamen we aan bij de volgende piazza. Dit plein, waar op woensdag en zaterdag de markt plaatsvindt, bleek al in de vroege middeleeuwen een marktplaats. Het grote gebouw met alle bogen dat tegenwoordig Portico dei Vasari wordt genoemd, was tot de 15de eeuw een Ospedale dei Calzolai, een plek voor schoenmakers. Men ziet het wapen nog in de muur.
Je ziet er ook een mooie fresco uit de 14de eeuw door de school van Allegreto di Nuzio vervaardigd: de Madonna met het kindje Jezus op de troon omringd door Sint-Johannes de evangelist en San Venanzio. Elke en ik zochten ons suf naar dit fresco, maar ja we zijn niet echt de grootste en je moest toch even naar boven kijken….
Vele smederijen en andere ambachten vestigden zich hier tot de 19 de eeuw. Hierna bouwde men de overdekte markt.
Er staat nog een fontein, gerestaureerd in de 15de eeuw, gebouwd in opdracht van paus Alexander VI.
Doch de piazza was tevens in de middeleeuwen getuige van een verschrikkelijke gebeurtenis:
Verdere geschiedenis van Fabriano:
In 1435 stopte de heerschappij van de familie Chiavelli, doordat 5 mannen van de familie vermoord werden in de San Venanzio kathedraal en 5 andere mannelijke familieleden vergiftigd en gewurgd.
Paus NicoloV profiteerde van zijn verblijf in de stad om in 1449 de terechtstelling bij te wonen van 10 Fraticelli, die tot de brandstapel veroordeeld waren. De Fraticelli, een aftakking van de Franciscaanse orde, die vooral de armoede nastreefden, waren voornamelijk in de Vallesina actief : Poggio Cupro, Maiolati Spontini, Mergo, en Massaccio (het huidige Cupramontana). De kerk wilde ze liever kwijt dan rijk en helaas zou hun verhaal eindigen in Fabriano.
Na de Chiavelli kwamen de Sforza nog even aan de macht, maar daarna kwam Fabriano onder de pauselijke heerschappij. Dit duurde tot Napoleon. Na zijn machtsverlies kwam de stad weer onder pauselijk toezicht. Doch vanaf 1860 ging de stad deeluitmaken van het nieuwe koninkrijk Italie.
Chiesa San Nicolò
Wij wandelden nu verder in het verlengde van de Corso della Repubblica op de Via Cialdini tot de Piazza Cairoli. Hier stond de Sint-Nicolò kerk. Het huidige gebouw stamt uit 1630 na verbouwingen van kerken uit de 13de en 14de eeuw.
Bij het binnengaan viel het onmiddellijk op: een zeer rijk versierde kerk, men kan ook niet anders verwachten van een barokke kerk. Het enige werk dat uit de eerste gebouwen stamde , bleek de 14de eeuwse kruisiging tussen 2engelen.
in de zijkapel San Nicolò zagen we schilderijen gewijd aan het leven van de heilige gemaakt door Gregorio Preti in de 17de eeuw,
Het hoofdaltaar viel helemaal op met zijn verguld houtsnijwerk en het kleurige tapijt. De koepel en de abcis rijk versierd door de 17de eeuwse fresco’s van Giuseppe Malatesta met San Nicolò in het paradijs en de heilige tijdens het Concilie van Nicea. Met aan weerszijden telkens een orgel.
de overige zijkapellen herbergden telkens kleine kunstwerken met versierde zuilen, houten beelden en/of schilderijen: de realistische weeergave van de dood van de heilige Anna, het beeld van de bisschop van Bari, en de heilige Johannes de Doper. De overvloed aan kunstwerken maakte dat we niet alles op beeld hadden. Zo misten we het schilderij van Guercino van de heilige aartsengel Michael.
Maar ook de talrijke beschilderingen op de preekstoel/ biechtstoel, zuilen e.d. vielen echt de moeite waard. De moderne kerkramen lieten nog veel licht door. Een preekstoel boven een biechtstoel ? Dat zie je niet elke dag.
Nu tolde ons hoofd wel eventjes van al die visuele pracht. Tijd om weer in de frisse lucht te gaan ! Via de Via Fratti, een steegje en de Via Filzi, belandden we terug op de Piazza Bassa. Ervoor kwamen we warempel het stroompje de Giano tegen. De belangrijke rivier waardoor in het verleden talrijke industrieen ontstonden !
In 1958 overdekte men de Giano vanwege onhygienische toetanden. Doch met het oog op toekomstig toerisme besloot men een deel terug te openen, dat geschiedde in 2014.
Op de piazza Bassa namen we de weg omhoog, de Via Mamiani, en arriveerden op de Piazza Altini. De 2 hoofdattracties bleken gesloten; de Oratorio del Gonfalone en de San Benedetto kerk. De eerstgenoemde beschreven we al in een vorig artikel. Het tweede zou ik een andere keer bezichtigen, dat wordt nog in een volgend stuk vermeld.
Wel konden we de vroegere kloosterommegang betreden, waarbij nog mooie fresco’s op de wanden prijkten en langs de hele zuilengalerij uitlegpanelen met het verhaal van de geschiedenis van het Schrift. Tevens stonden er enkele drukpersen tentoongesteld.
Pranzo-Lunch tijd !
Nu waren we echt aan een lunch toe !! Onze keuze viel op de Taverna da Ivo dat zich net iets buiten het historisch centrum bevindt. Wij zaten er net op tijd, want daarna stroomde het volk binnen, voornamelijk arbeiders en/of kantoorbedienden. Er bleek ook een traiteurafdeling te zijn, verschillende klanten haalden maaltijden af of kochten gewoon lekkere kazen en vleeswaren.
Wij kozen uit de menukaart die veel keuze bood, het eten smaakte ons voortreffelijk en de bediening uiterst vriendelijk !
Uren tafelen konden we helaas niet, want Fabriano bood nog meer bezienswaardigheden en er dreigden heel veel wolken boven ons !
14 uur:
Ons bezoek aan Fabriano hernamen we aan de Chiesa Sant’ Onofrio of de Chiesa della Scala Santa ( de heilige trap kerk). Die staat in de Via Santa Caterina. Wat een geluk, de kerk bleek open !
Reeds in de 13 de eeuw woonden franciscanessen ernaast.
Men bezoekt de kerk voornamelijk voor 3 belangrijke relikwieen: 3 stenen afkomstig van de trap van Jeruzalem die naar het pretorium leidde van Pontius Pilatus. Jezus zou, tijdens zijn proces, die trap ook beklommen hebben.
De monnik Innocentius Bontempi schonk deze stenen in 1769 aan deze kerk. Hij was toen secretaris van paus Clemens XIV. De heilige Helena zou ze uit Jeruzalem naar haar zoon de Romeinse keizer Constantijn in 326 nCh gebracht hebben. Men zegt dat Sint- Elena, bij haar terugreis uit het heilige land, even in Fabriano pauzeerde en de drie stenen tegen een zuil zette. Dus keerden de stenen er na zovele jaren terug.
In 1727 restaureerde men de kerk. Naast de relikwieen bevindt zich ook een miraculeus houten kruis uit de 13de eeuw.
Begin 20 ste eeuw maakte men een speciale verbouwing voor de heilige trap, die je volgens een plakket aan de wand alleen op de knieen mag afleggen. Per trede, er zijn er 14, zeg je dan een bepaald gebed op. Dat hadden wij helaas niet gezien en dus beklommen we met de benenwagen de verschillende treden op zoek naar de stenen uit Jeruzalem. Wie het niet op de knieen aflegt, kan via de 2 zijtrappen naar de bovenverdieping.
Een bijzondere plek !
Langs de Via Gentile en de achterkant van Teatro Gentile (gebouwd op het einde van de 19de eeuw) bereikten we in de Via Cesare Battisti het Oratorio della Carità. Voor de openingsuren raadpleeg hun facebookpagina. gebouwd in de 16de eeuw met allemaal fresco’s van Filippo Bellini. Er tegenover het moderne kunst museum Guelfo, die we ooit vroeger beschreven, met o.a. kunstwerkjes van Dalì, Magritte enz.
We kwamen terug aan de Piazza del Comune, staken die over en klommen de straat rechtdoor naar de kathedraal. Tegenover dit belangrijk kerkelijk gebouw bevond zich ook de vroegere Ospedale Santa Maria del buon Gesù, dat nu de pinakotheek herbergt. Hier vind je belangrijke kunst voornamelijk uit de middeleeuwen. Een bezoek aan dit museum bewaarden we voor een volgende keer. De kathedraal bezochten we wel, hierover berichten we in een ander artikel. Hopelijk ontmoeten jullie ook de vriendelijke koster die ons de verborgen fresco’s toonde achter in de kerk !
Rechts van de kathedraal zagen we tevens een speciaal gebouw met allemaal roodgekleurde panelen in de gevels. Dit palazzo verbouwde men einde 19de, begin 20ste eeuw op vraag van Enrico Stelluti Scala, een dichter, vroegere burgemeester van Fabriano en gewezen minister van Post en Telecommunicatie. De bijzondere gevelstenen uit terracotta, stamden uit de hand van Giuseppe Santinelli in 1901.
Onze hoofden begonnen lichtjes vol te geraken met alle indrukken, dus tijd voor een aperitivo !
17 uur aperitivo:
geen leukere plek hiervoor dan bij de Bar Centrale, aan het centrale plein. Zo hoefden we ook niet meer ver te wandelen. Elke bestelde een caffè en ikzelf een chinotto, wat lijkt op een bittere cola.
Papier shoppen:
Dankzij de aanwezigheid van het water bloeide hier al vanaf de 13de eeuw een rijke papierindustrie. Maar ook tegenwoordig produceert men hier het basispapier voor bankbiljetten en hoog kwalitaief teken-en schilderpapier. Doch wie van buiten komt, zoekt dikwijls tevergeefs naar winkels waar men die kopen kan.
In de hoofdstraat Corso della Repubblica nummer 58, ontdekten we nog een schrijfwaren-/boekenwinkel Lotti .
Dan dichtbij het papiermuseum in de Largo Fratelli Spacca, ontdekken we een kleine Drukkerij Mona di nog oude landkaarten op handgeschept papier afdrukt. We zagen nog andere afdrukken, zoals reclameposters. Heel leuke zaak !
20 uur: Cena of Avondeten.
Hier stellen we het restaurant voor waar Erik en ik ooit nog een tijdje terug gegeten hebben, Ristorante Nonna Rina aan de Piazza Garibaldi. Ze bieden er ook een veganistisch menu aan.
Overnachting:
Daar we zelf niet zo ver van Fabriano wonen, hoefden we er niet te overnachten. Voor tips hierover kan je de gebruikelijke platforms raadplegen of naar het VVV van Fabriano gaan, op de Piazza del Comune.
Verdere tips voor Fabriano:
- bezoek het fietsmuseum. Hier staan niet alleen oude fietsen tentoongesteld maar ook de attributen die men bij de verschillende beroepen meedroeg; o.a. de barbier met zijn scharen, de onderwijzer zijn schoolbord enz. raadpleeg hun facebookpagina voor de openingstijden.
- bezoek het papiermuseum, we schreven er al eens over !
- Bezoek ook de Zona Conce , waar vroeger de leerlooierijen stonden. Papier maakte men immers hier van vodden en/of huiden. Er bevindt zich een museum, cultureel centrum en bar, doch tot nu toe bleek het altijd gesloten als ik er kwam. Maar zelfs dan is deze buurt ook leuk om te wandelen, want je komt de rivier de Giano weer tegen ! Zeer pittoreske wijk ten oosten van de Piazza Bassa.
- Wat we ook ooit bezichtigden de kerk SS Biagio e Romualdo, waar o.a. het lichaam van de heilige Romualdo, de stichter van de Camaldolenzer Orde, bewaard wordt.
- Elke en Laura waren eens in het atelier van de kunstenares Roberta Gagliardini die met een speciale techniek portretten maakt. Bovendien is ze tevens wedding planner.
- 10 dagen lang rond 24 juni vieren de inwoners van Fabriano de Palio van San Giovanni, het feest ter ere van hun beschermheilige Sint-Johannes. Er vinden toernooien plaats, bloementapijten worden gecreeerd in de kerken….een groot feest !
- Rij eens naar Cacciano, een deelgemeente van Fabriano waar je de mooiste muurschilderingen aantreft !
- Nog een andere deelgemeente Collamato, hier bleef de tijd echt stilstaan.
0 reacties